Kulturë

Lëvizja katolike shqiptare e kundër-reformacionit vs. “ilirizmi” sllav

Lëvizja katolike shqiptare e kundër-reformacionit vs. “ilirizmi” sllav
“Portret i Klementit VIII”, Dominicus Custos, 17.8 me 12.7 centimetra, gdhendje në letër, rreth vitit 1592 (The British Museum)

Kuria romane ishte padyshim qendra e projekteve ushtarake otomane gjatë shekullit XVI. Por, tani më duket që narracioni mobilizues ndryshoi. Ndonëse edhe në fund të shekullit XVI mund të dëgjoje për kryqëzatën, ajo nuk ishte dominuese në diskursin e ri. Tanimë nuk flitej për kryqëzatë si në mesjetë, kur duheshin liruar “tokat e shenjta”, por më shumë për mbrojtjen e tokave katolike nga kërcënimi otoman.

Në këtë kohë, kërcënimi otoman ishte real ndaj Vjenës e Italisë, por mobilizimi i këtyre i shteteve evropiane nuk mund të bëhej në kohën e re vetëm mbi premisa kryqëzate, pa përfshirë edhe motive e interesa tjera, politike, financiare, të prestigjit etj. Sidoqoftë, roli i kishës së Romës ende mbetej drejtues, së paku moral ndaj shteteve të krishtera të Evropës. Kjo varej edhe nga roli e forca e papëve të ndryshëm.