Kulturë

Ndryshimi e zbatimi i ligjit – sfidë e kahershme në trashëgimi kulturore

Manastiri i Deçanit, i fotografuar më 29 qershor të këtij viti, 82 ditë pasi organizata “Europa Nostra” e listoi si një nga shtatë monumentet më të rrezikuara në Evropë

Përparimet në zbatimin e ligjeve që rregullojnë trashëgiminë kulturore në Raportin e Progresit janë nënvizuar ashtu sikurse edhe ngecjet. Për Komision Evropian marrëveshja midis institucioneve të Kosovës dhe Kishës Ortodokse Serbe sa i përket ndërtimit të rrugës Deçan-Plavë shihet si arritje. Por përtej kësaj në Raportin e sivjetmë të Progresit janë dhënë kritika duke filluar nga legjislacioni për trashëgimi kulturore. Janë të kahershme sfidat që përmenden aty – si ndryshimi i Ligjit për trashëgimi kulturore – e sipas atyre që merren me këtë fushë, për t’i kapërcyer ato duhet angazhim konkret i institucioneve vendore në bashkëpunim me BE-në. Të njëjtit gjejnë edhe dallimin që bën BE-ja ndryshe nga organizata “Europa Nostra” kur bëhet fjalë te pranimi i marrëveshjes midis institucioneve të Kosovës e Kishës Ortodokse Serbe sa i përket Manastirit të Deçanit.

 

Te paragrafët për trashëgimi kulturore në Raportin e Progresit njohësit e kësaj fushe lexojnë një aspekt pozitiv kur BE-ja përmend marrëveshjen midis institucioneve sa i përket ndërtimit të rrugës Deçan-Plavë e të cilën s’e përfilli “Europa Nostra” kur Manastirin e Deçanit e shpalli monument në rrezik. E gati krejt pjesët e tjera – prej zbatimit e ndryshimit të Ligjit për trashëgimi kulturore – janë sfida të kahershme e përpjekje të dështuara të institucioneve të vendit edhe sherri i deputetëve serbë. Në jo pak pika, sipas ekspertëve, Raporti në pjesën e trashëgimisë kulturore është sipërfaqësor e me konotacione politike

Përparimet në zbatimin e ligjeve që rregullojnë trashëgiminë kulturore në Raportin e Progresit janë nënvizuar ashtu sikurse edhe ngecjet. Për Komision Evropian marrëveshja midis institucioneve të Kosovës dhe Kishës Ortodokse Serbe sa i përket ndërtimit të rrugës Deçan-Plavë shihet si arritje. Por përtej kësaj në Raportin e sivjetmë të Progresit janë dhënë kritika duke filluar nga legjislacioni për trashëgimi kulturore. Janë të kahershme sfidat që përmenden aty – si ndryshimi i Ligjit për trashëgimi kulturore – e sipas atyre që merren me këtë fushë, për t’i kapërcyer ato duhet angazhim konkret i institucioneve vendore në bashkëpunim me BE-në. Të njëjtit gjejnë edhe dallimin që bën BE-ja ndryshe nga organizata “Europa Nostra” kur bëhet fjalë te pranimi i marrëveshjes midis institucioneve të Kosovës e Kishës Ortodokse Serbe sa i përket Manastirit të Deçanit.

“Kosova në veçanti duhet të miratojë Ligjin për trashëgimi kulturore dhe Ligjin për liritë fetare dhe të sigurojë funksionimin e vazhdueshëm të Këshillit Zbatues dhe Monitorues”, shkruhet në Raportin e Progresit, i publikuar një javë më parë. Aty rekomandohet përparim në mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, zbatim i legjislacionit për zonat e veçanta të mbrojtura e po ashtu përparim sa i përket ndalimit të ndërtimeve pa leje.