Vështrime

Globalizimi në shënjestër

Kur Kina teshtin, botën e kaplon gripi – thotë një fjalë e urtë. Një teshtitje e tillë, që u dëgjua në mbarë globin në dhjetor 2019 e që solli pandeminë virusale COVID-19, ka rihapur, mes të tjerash, edhe debatin e moçëm mbi globalizimin, të mirat e të këqijat që sjell një botë me tregje të hapura dhe kapital e ide që qarkullojnë lirshëm. Kjo dukuri, që vazhdon së dominuari ekonominë globale, është trajtuar me intensitet sa herë që krizat kanë kapluar botën. Vetëm në shekullin aktual globalizimi ishte bërë temë kryesore pas 11 shtatorit, pas krizës së vitit 2008 dhe tani gjatë kësaj pandemie. Paradoksalisht, globalizimi ka qenë gjithnjë në thumb të kritikës si nga e majta ashtu edhe nga e djathta. Përderisa e majta kritikon mendësinë e “përbindëshave kapitalistë që ngarendin vetëm pas profitit”, ajo sheh edhe rreziqe nga konkurrenca ndërkombëtare në formë të importeve, të fuqisë së lirë punëtore dhe të ndikimit negativ në ambient. Edhe e djathta proteksioniste mendon njëjtë. Veçanërisht nga ardhja në pushtet e presidentit Trump ajo ka fuqizuar qasjen e saj të njohur për të vendosur kufij e dogana, që “mbrojnë” mirëqenien dhe pasurinë nacionale nga ndikimet e tregjeve ndërkombëtare. Në kontekst të pandemisë, emërues i përbashkët i qëndrimeve të të dy krahëve politikë është synimi për të shkëputur zinxhirët globalë e për t’u fokusuar në rajonalizim dhe në nacionalizim të prodhimit dhe shërbimeve. Nga përvojat e mëhershme dihet se qasjet deglobalizuese nuk janë produktive, sepse çojnë në rritje të çmimeve, në zvogëlim të zgjedhjeve për konsumatorët, ngadalësim të inovacionit, por edhe në rritje të varfërisë në vendet në zhvillim dhe në përkeqësim të raporteve politike ndërkombëtare.

Pandemia si faktor deglobalizues?