Vështrime

Një polemikë gjermane

Në vitin 1986 historiani Ernst Nolte, ishte ftuar në Frankfurt të mbajë një ligjëratë mbi historinë gjermane. Ftesa u tërhoq dhe atij iu ndalua mbajtja e ligjëratës, pasi paraprakisht u kuptua përmbajtja e ligjëratës. Nolte nuk lëshoi pe. Ia dërgoi dorëshkrimin Joachim Festit, njërit prej editorëve të gazetës “Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ), përgjegjës për rubrikën e kulturës dhe autor i një biografie të Adolf Hitlerit, që konsiderohet vepër standarde për figurën më të errët të historisë gjermane. Më 6 qershor 1986, pra para 35 vjetësh, ligjërata e Noltes u botua si artikull në FAZ me këtë titull: “E kaluara që s’dëshiron të kalojë”. Nëntitulli paralajmëronte se bëhej fjalë për një ligjëratë që “u shkrua, por s’u lejua të mbahej”.

35 vjet më parë: polemika mes historianëve dhe intelektualëve të tjerë gjermanë mbi të kaluarën naziste dridhi Gjermaninë për një kohë të gjatë.

Në vitin 1986 historiani Ernst Nolte, ishte ftuar në Frankfurt të mbajë një ligjëratë mbi historinë gjermane. Ftesa u tërhoq dhe atij iu ndalua mbajtja e ligjëratës, pasi paraprakisht u kuptua përmbajtja e ligjëratës. Nolte nuk lëshoi pe. Ia dërgoi dorëshkrimin Joachim Festit, njërit prej editorëve të gazetës “Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ), përgjegjës për rubrikën e kulturës dhe autor i një biografie të Adolf Hitlerit, që konsiderohet vepër standarde për figurën më të errët të historisë gjermane. Më 6 qershor 1986, pra para 35 vjetësh, ligjërata e Noltes u botua si artikull në FAZ me këtë titull: “E kaluara që s’dëshiron të kalojë”. Nëntitulli paralajmëronte se bëhej fjalë për një ligjëratë që “u shkrua, por s’u lejua të mbahej”.

Edhe më herët në tekstet e tij Nolte kishte përfaqësuar tezën se fashizmi kishte lindur si pasojë e kërcënimit revolucionar bolshevik. Sipas Noltes, fashizmi dhe versioni i tij gjerman (përfshirë edhe Auschwitzin) ishte kundërpërgjigje ndaj bolshevizmit sovjetik. Nolte argumentonte pak a shumë kështu: Auschwitzi nuk rezultoi nga antisemitizmi dhe në thelb nuk ishte vetëm një “gjenocid”, por bëhej fjalë para së gjithash, për një reagim të lindur nga frika përballë proceseve shfarosëse të revolucionit rus. Kjo kopje ishte, sipas Noltes, shumëfish më irracionale se origjinali i mëhershëm, sepse shfarosjen e njerëzve e kreu në mënyrë kuaziindustriale.