Vështrime

Heshtja në 30-vjetorin e fundosjes së Jugosllavisë

Para 30 vitesh Sllovenia dhe Kroacia shpallën pavarësinë dhe Jugosllavia u përfshi nga flakët e luftës si pasojë e agresionit serb. Mijëra rekrutë shqiptarë që shërbenin në armatën jugosllave mbetën të shpërndarë nga Sllovenia në Maqedoni. Në Kosovë nisi ndërtimi i një shteti që atëherë ishte më shumë virtual. Ky shtet u bë realitet. Por në 30 vjetorin e këtyre ngjarjeve dramatike në Kosovë mbretëron heshtje: s’ka asnjë libër (as të mirë, as të keq), asnjë emision dokumentar në televizionet e shumta, asnjë debat serioz, asnjë punim nga institucionet e dijes, asnjë konferencë shkencore të universiteteve të shumta, asnjë ese nga historianët. Arsyet duhet kërkuar në degradimin e përgjithshëm të diskursit publik dhe në dembelinë institucionale.

Para 30 vitesh Sllovenia dhe Kroacia shpallën pavarësinë dhe Jugosllavia u përfshi nga flakët e luftës si pasojë e agresionit serb. Mijëra rekrutë shqiptarë që shërbenin në armatën jugosllave mbetën të shpërndarë nga Sllovenia në Maqedoni. Në Kosovë nisi ndërtimi i një shteti që atëherë ishte më shumë virtual. Ky shtet u bë realitet. Por në 30 vjetorin e këtyre ngjarjeve dramatike në Kosovë mbretëron heshtje: s’ka asnjë libër (as të mirë, as të keq), asnjë emision dokumentar në televizionet e shumta, asnjë debat serioz, asnjë punim nga institucionet e dijes, asnjë konferencë shkencore të universiteteve të shumta, asnjë ese nga historianët. Arsyet duhet kërkuar në degradimin e përgjithshëm të diskursit publik dhe në dembelinë institucionale.

Para 30 vitesh, më 25 qershor 1991, Sllovenia dhe Kroacia shpallën pavarësinë dhe kësisoj i dhanë fundin tashmë të filluar Jugosllavisë socialiste dhe federative, e cila gjithnjë e më shumë po dominohej nga hegjemonizmi serb. Në Perëndim ka akoma “analistë” që besojnë se ky ishte shkaku i shpërbërjes së Jugosllavisë. Në të vërtetë, shpërbërja e Jugosllavisë kishte filluar kur Serbia i ra vulë ndryshimit arbitrar të Kushtetutës së Kosovës. Kjo ndodhi më 28 mars 1990, pra më shumë se një vit para se Kroacia e Sllovenia të shpallnin pavarësinë. Atë ditë komplet udhëheqja nacional-komuniste serbe po festonte në një banket në Qendrën Sava “bashkimin e Serbisë”.

Në leximin e nacionalistëve serbë tani Serbia ishte bërë e plotë prej tri pjesëve (“iz tri dela postala cela”). Në të vërtetë me suprimimin e autonomisë së Kosovës, Serbia shkeli Kushtetutën e Jugosllavisë të vitit 1974, e cila i kishte siguruar Kosovës një autonomi relativisht të lartë.