Vështrime

Fati i të pagjeturve nuk lejon të harrohet e kaluara

Lufta në Kroaci praktikisht kishte përfunduar në gusht të vitit 1995, kur forcat ushtarake të këtij shteti kishin çliruar rajonin e Krajinës, të cilin e mbanin nën kontroll forcat serbe. Lufta në Bosnjë-Hercegovinë kishte përfunduar disa muaj më vonë me arritjen e Marrëveshjes së Daytonit. Lufta në Kosovë kishte përfunduar më 11 qershor të vitit 1999. Ishin këto tri konflikte të mëdha, më të mëdhatë në territorin e Evropës pas Luftës së Dytë Botërore. Pos që lanë prapa tokë të djegur, dhjetëra e mijëra të vrarë, miliona njerëz të zhvendosur, këto konflikte lanë edhe kujtesa individuale dhe kolektive, të cilat është vështirë të tejkalohen. Sidomos jo nëse ka aq shumë dallime në kuptimin e së vërtetës për këto luftëra.

Javën që shkoi, Vukovari në Kroaci shënoi 30-vjetorin e okupimit nga forcat serbe. Krimet që u bënë atëherë janë rasti më i madh i krimeve të luftës në Ballkan pas Srebrenicës. Por, edhe 30 vjet nga kjo ngjarje, janë me mijëra familje që akoma kërkojnë zbardhjen e fatit të të afërmve të tyre. Përderisa të jetë kështu, lufta dhe pasojat e saj nuk janë diçka që i takojnë së kaluarës. Shembulli i Vukovarit dëshmon edhe mungesën e vullnetit të sinqertë për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur

Lufta në Kroaci praktikisht kishte përfunduar në gusht të vitit 1995, kur forcat ushtarake të këtij shteti kishin çliruar rajonin e Krajinës, të cilin e mbanin nën kontroll forcat serbe. Lufta në Bosnjë-Hercegovinë kishte përfunduar disa muaj më vonë me arritjen e Marrëveshjes së Daytonit. Lufta në Kosovë kishte përfunduar më 11 qershor të vitit 1999. Ishin këto tri konflikte të mëdha, më të mëdhatë në territorin e Evropës pas Luftës së Dytë Botërore. Pos që lanë prapa tokë të djegur, dhjetëra e mijëra të vrarë, miliona njerëz të zhvendosur, këto konflikte lanë edhe kujtesa individuale dhe kolektive, të cilat është vështirë të tejkalohen. Sidomos jo nëse ka aq shumë dallime në kuptimin e së vërtetës për këto luftëra.

Nga Evropa, sidomos nga zyrtarët e Bashkimit Evropian, tash e sa vite dëgjohet thirrja se “duhet shikuar nga e ardhmja e jo nga e kaluara”. Dhe shpesh përmenden krahasimet se si janë pajtuar Franca dhe Gjermania, si i ka bashkuar interesi i përbashkët, krijimi i asaj që sot është Bashkimi Evropian. Dhe si shembull këtë do të duhej ndjekur popujt e rajonit të Ballkanit Perëndimor.